نقل قول ها بخش مهمي از ساختار خبرها محسوب مي شوند و برخي مواقع بدنه اصلي خبرهايي را تشكيل مي دهند كه مبتني بر " گفت و افزود " هستند.
اگر نقل قول ها به موقع و با انتساب روشن و دقيق به كار برده شوند، سبب جذابيت خبرها شده، اعتبار و سنديت آنها را بيشتر خواهند كرد.
در همه رسانه ها، گفته ها و نوشته هايي كه متعلق به خبرنگار نيست بايد به منابعشان نسبت داده شوند به ويژه اگر حاوي انتقاد، اعتراض، ادعا، آمار، هجو و افترا باشند، اما اين نكته را نبايد ناديده گرفت كه نحوه نقل قول و انتساب در هر رسانه به ويژگي هاي آن رسانه بستگي دارد؛ پس اين امر در رسانه هايي مانند راديو و تلويزيون كه خبرهايشان بر روي باد، براي گوش و مختصر نوشته مي شوند، با ساير رسانه ها متفاوت است.
روش هاي نقل قول در اخبار راديو و تلويزيون :
*برخلاف روزنامه كه نقل قول مستقيم در آن امري عادي و رايج است، در خبرهاي راديو و تلويزيون ترجيح داده مي شود كه از نقل قول هاي غير مستقيم استفاده شود، مگر در مواردي كه نقل قول مستقيم ضرورت و اهميت داشته باشد.
* در خبرهاي راديو و تلويزيون، نقل قول ها بايد كوتاه و در بين خبر باشند.
كاربرد نقل قول هاي طولاني و شروع اينگونه خبرها با نقل قول مستقيم، سبب سردرگمي شنوندگان و بيينندگان مي شود.
* اگر در خبرهاي روزنامه، علامت گيومه، مدرك نقل قول مستقيم است در خبرهاي راديو و تلويزيون چنين چيزي مصداق ندارد، زيرا مخاطبان توانايي ديدن اين علامت را ندارند و اگر علامت گيومه اي نيز وجود داشته باشد، تنها گويندگان خبر قادر به مشاهده آن خواهند بود. آنچه در خبرهاي راديو و تلويزيون ملاك بوده و اهميت دارد صدا و تصوير است و اگر قرار بر نقل قول مستقيم باشد بايد عين سخنان فردي كه نقل قول منتسب به اوست، پخش شود كه اين امر در تلويزيون همراه با تصوير فرد مورد نظر صورت مي گيرد.
* او ، ضمير نام آشنا براي خبرنگاران، نويسندگان و گويندگان خبر راديو و تلويزيون است و در تنظيم خبرهاي مبتني بر " گفت و افزود " از آن استفاده مي شود. اخبار پخش به ويژه خبرهاي راديو بر اساس ضمير " من " نوشته نمي شوند، زيرا ممكن است مخاطبان مطالب گفته شده را به گوينده خبر نسبت دهند؛ ضمير اول شخص متعلق به كسي است كه از او نقل مي شود.
* معرفي منبع در اخبار راديو و تلويزيون پيش از نقل قول صورت مي گيرد تا شنوندگان و بينندگان منبع اطلاعات را بشناسند. در اين زمينه بين راديو و تلويزيون تفاوت هاي ظريفي وجود دارد؛ در اخبار تلويزيوني هنگام نقل قول مستقيم، نام و عنوان يا سمت فردي كه سخنانش پخش مي شود سه يا چهار ثانيه بر روي صفحه تلويزيون زيرنويس مي شود. البته اگر فرد براي مردم يك كشور و بيشتر مردم جهان شناخته شده باشد نيازي به زيرنويس براي معرفي او نخواهد بود. در اخبار تلويزيوني اگر 15 ثانيه از زمان نخستين نقل قول از فردي گذشته باشد و دوباره مطلبي از صاحب همان
نقل قول پخش شود، مجددا بايد مشخصات او زير نويس شود.
* در اخبار راديويي پيش از آغاز نقل قول، فردي كه از او نقل قول مي شود بهتر است به طور كامل معرفي شود و در نقل قول هاي مستقيم نيز پس از پايان نقل قول به ويژه اگر نقل قول، بخش پاياني خبر باشد، اشاره مجدد به منبع نقل قول ضروري است.
* بر خلاف روزنامه كه پس از نام و نام خانوادگي، عنوان يا هر مشخصات ديگري نوشته مي شود، در اخبار راديو و تلويزيون معرفي عنوان و مقام بر نام فرد مقدم است؛ البته در اخبار تلويزيوني در صورت زير نويس كردن نام افراد، گوينده مي تواند فقط عنوان فرد را بخواند و عكس آن نيز صادق است.
* در روزنامه اگر نقل قول دوم بلافاصله پس از نقل قول اول بيايد و هر دو منبع واحدي داشته باشند، كاربرد ضمير اشاره كاملا پذيرفتني خواهد بود. مانند " او گفت " يا " او افزود " اما در اخبار راديو بايد از كاربرد ضمير پرهيز كرد و بهتر است نام خانوادگي يا عنوان و مقام او تكرار زيرا شنوندگان نمي توانند براي پاسخ به سئوال " او كيست ؟ " مكث كنند، چون در صورت مكث بقيه خبر را از دست خواهند داد.
* معمولا گفته مي شود كه در اشاره هاي بعدي به افراد در خبر فقط نام خانوادگي يا عنوان و سمت آنها به كار برده شود. در اخبار راديويي بهتر است عنوان يا مقام فردي كه از او نقل قول مي شود در اشاره هاي بعدي تكرار شود مخصوصا اگر فرد چندان مشهور نباشد، زيرا در راديو آنچه گفته مي شود برگشت ناپذير است و ممكن است برخي در ميانه خبر، شنونده راديو شده باشند و در صورت شنيدن نام منبع تا شغل و موقعيت او را به ياد بياورند، خبر تمام شده باشد. اين نكته را نيز بايد در نظر داشت كه براي شنوندگان، شغل و مقام فرد مهمتر از نام اوست. البته در اخبار تلويزيوني به سبب وجود تصوير و زير نويس، كاربرد و تكرار ضمير و يا نام مشكل چنداني ايجاد
نمي كند.
* در برخي شبكه هاي تلويزيوني، نقل قول در قالب كپشن صورت مي گيرد و معمولا مطلب همانند روزنامه ها در داخل گيومه قرار مي گيرد يا با روش هاي ديگري مشخص و برجسته مي شود و معمولا در پايان نقل قول، منبع و در صورت لزوم برخي عناصر خبري مربوط به آن به طور كامل معرفي مي شود. در بيشتر موارد تصوير فردي كه از او به اين شكل نقل قول مي شود در كنار مطلب قرار داده مي شود اما در صورتي كه آن فرد براي افراد زيادي شناخته شده باشد، نيازي به معرفي كامل او در پايان متن نخواهد بود.
* صفحه تلويزيون اين امكان را مي دهد كه در خبرهاي طولاني و مهم، برخي
نقل قول ها زيرنويس شوند كه در اين صورت رعايت كوتاهي و گذاشتن علامت دو نقطه (:) بعد از فعل و علامت گيومه در ابتدا و انتهاي نقل قول مستقيم ضروري است.
* گاهي اوقات در روزنامه ها، جذاب ترين و مهمترين عنصر در قالب نقل قول مستقيم در ابتداي خبر مي آيد و معرفي منبع پس از آن صورت مي گيرد در حالي كه در اخبار راديويي و تلويزيوني چنين كاري مرسوم نيست. به طور كلي در اخبار راديو و تلويزيون از ليدهاي نقلي كه ناقل در پاراگراف بعدي مي آيد، استفاده نمي شود.
* در اخبار راديويي و تلويزيوني زماني كه ضرورت ايجاب كند از نقل جزئي استفاده شود، بهتر است لغات نقل شده در داخل عبارتي نظير " آنچه او ... خواند " و يا عباراتي مشابه به كار برده شود. همانطور كه قبلا نيز گفته شد مخاطبان راديو و تلويزيون قادر به ديدن گيومه نيستند.
* در روزنامه ها مي توان با معرفي بيشتر منبع، اطلاعات مفيدي درباره سابقه فرد به خبر افزود اما در اخبار راديو انتساب بايد محدود باشد، زيرا طولاني بودن آن سبب كندن شدن روند خبر مي شود. البته در گزارش هاي خبري تلويزيوني و يا در ارتباط زنده تلويزيوني، مي توان مصاحبه شونده يا فرد مورد نظر را كه مطالبي از او نقل
مي شود بر روي صفحه تلويزيون و به صورت نوشته به طور كامل معرفي كرد.
* در روزنامه ها از افعال ماضي براي جملات نقلي و نسبت دادن استفاده مي شود مانند: " او گفت " اما در اخبار راديو و تلويزيون مي توان از زمان حال نيز استفاده كرد. مانند " او مي گويد " در اخبار راديويي و تلويزيوني " گفت " و " مي گويد " را
مي توان تكرار كرد و نيازي به كاربرد دامنه اي از مترادف ها مانند : اظهار داشت، اعلام كرد و افزود نيست. البته از افعالي مانند تائيد كرد يا رد كرد نيز مي توان استفاده کرد.